Proje ve Konut Satış Terimleri Sözlüğü

Aşağıdaki terimler proje satışında günlük kullanılır; ama yanlış anlaşıldığında müşteri önünde hataya ve hakediş anlaşmazlığına yol açar. Her terim, pratik tanımıyla ve gerektiğinde mevzuat bağlantısıyla verilmiştir.

Opsiyon, bir dairenin belirli bir süre boyunca bir alıcı adına satıştan çekilerek rezerve edilmesidir. Süre boyunca o daire başka bir alıcıya satılamaz. Opsiyonun net ve tek merkezde tutulması, çift satışı önlemenin en pratik yoludur: aynı daireye aynı anda ikinci bir aktif opsiyon açılmamalıdır.

Tahsis, müteahhidin belirli daireleri veya projeleri yalnız seçtiği danışmanlara açmasıdır. Tahsis daire seviyesinde yönetilebilir: tüm proje, tek blok ya da seçili daireler belirlenen danışman ve ofislere açılır. Kimin neyi göreceğini müteahhit belirler.

Kapora (halk arasında kaparo), alıcının satın alma niyetini göstermek için verdiği ön ödemedir. Hukuki niteliği duruma göre değişir: pey akçesi mi, cayma parası mı olduğu ve iade koşulları taraflar arasındaki sözleşmeye bağlıdır. Bu yüzden kaporanın koşulları yazılı olarak netleştirilmelidir.

Şerefiye, bir dairenin kat, cephe, manzara ve konum gibi üstünlükleri nedeniyle taban fiyata eklenen değer farkıdır. Aynı metrekaredeki iki daire, şerefiye nedeniyle farklı fiyatlanabilir. Danışman, şerefiye farkını müşteriye somut gerekçelerle (yükseklik, cephe yönü, manzara) açıklayabilmelidir.

Kat irtifakı, henüz tamamlanmamış (inşaat hâlindeki) bir yapıdaki bağımsız bölüm için tapuda kurulan haktır. Kat mülkiyeti ise tamamlanmış yapıdaki bağımsız bölümün ayrı mülkiyetidir. Projeden satışta çoğu zaman önce kat irtifakı bulunur; yapı tamamlanınca kat mülkiyetine geçilir. Müşteriye teslim ve tapu sürecini anlatırken bu ayrım önemlidir.

Hizmet bedeli, danışmanın aracılık hizmetinin karşılığıdır (halk arasında komisyon). Alım satımda hizmet bedeli, aracılık sözleşmesindeki satış bedelinin KDV hariç en fazla yüzde 4'üdür; talep edebilmek için yetki belgesi ve yazılı yetkilendirme sözleşmesi gerekir.^[1]

Ön ödemeli konut satışı, konut teslim edilmeden önce bedelin peşin veya taksitle ödendiği satıştır. Tüketici lehine özel kurallara tabidir: yapı ruhsatı şarttır, teslim süresi en fazla 48 aydır ve tüketicinin 14 gün cayma hakkı vardır.^[2]